Hoe we rekenen
Alles op deze site komt uit publieke bronnen en gepubliceerde formules. Je kunt elke stap zelf nalopen. Waar wij een aanname doen, staat dat er gewoon bij.
De rekenketen in vier stappen
1. Van postcode naar plek
Je postcode gaat naar de PDOK Locatieserver, de open dataset van de Nederlandse overheid, en levert je woonplaats en je breedtegraad. Die breedtegraad gaat de berekening in: hij bepaalt welke zuidelijke objecten bij jou nog net boven de horizon komen. Vanaf Maastricht zijn dat er 4 meer dan vanaf Schiermonnikoog (C68, C69, C70 en C71). Verder rekenen we niet met je precieze adres, en we slaan niets op.
Bron: PDOK Locatieserver, open overheidsdata.
2. Van hemel naar grensmagnitude
Hoe donker het is drukken we uit in de Bortle-schaal, met per klasse de bijbehorende hemelhelderheid en wat je met het blote oog nog ziet. Daarna rekenen we uit hoe diep jouw kijker komt. We gebruiken de hemelbewuste variant, want onder een lichte hemel wint een grotere kijker niet een op een: grensmagnitude = blote-oog-grens + 5 x log10(opening / pupil).
Bronnen: de Bortle-schaal (oorspronkelijke publicatie in Sky & Telescope, met per klasse de hemelhelderheid en blote-oog-grens), en de standaardformule voor telescoop-grensmagnitude.
3. Van magnitude naar oppervlaktehelderheid
Voor uitgestrekte objecten zoals nevels en sterrenstelsels telt niet de totale helderheid maar hoe die over het oppervlak verdeeld is: oppervlaktehelderheid = magnitude + 2,5 x log10(oppervlak). Zakt die te ver onder de helderheid van jouw hemel, dan verdrinkt het object in de gloed, hoe groot je kijker ook is. Dat is precies waarom de Andromedanevel in de stad zo tegenvalt.
4. Van formule naar objectenlijst
We passen dit toe op 219 objecten: de complete Messier-catalogus (110) en de Caldwell-catalogus (109), de twee lijsten die amateurs in de praktijk aflopen. Objecten die vanaf Nederland nooit boven de horizon komen laten we weg, en per maand tonen we wat er 's avonds hoog genoeg staat.
Objectgegevens: OpenNGC (CC BY-SA 4.0), een gecureerde astronomische database. Magnitudes en afmetingen zijn overgenomen zoals ze daar staan.
Wat dit niet is
Een model blijft een model. Wat jij werkelijk ziet hangt ook af van je ogen, je ervaring, de luchtkwaliteit, de maan en je oculair. Onze indeling in makkelijk, matig en lastig is een eerlijke schatting, geen belofte. Twee dingen die we bewust benoemen:
De hemelkeuze is jouw eigen inschatting. We hebben er bewust voor gekozen om je die zelf te laten kiezen in plaats van een precieze lichtvervuilingswaarde te suggereren die we niet hard kunnen maken. Een kaart met gemeten hemelhelderheid per locatie staat op de rol.
Het effect van een grotere opening op uitgestrekte objecten is een bescheiden vuistregel, geen exacte natuurkunde. Voor puntbronnen zoals sterrenhopen is de berekening wel scherp.
Bronnen op een rij
| Waarvoor | Bron |
|---|---|
| Postcode naar coördinaten | PDOK Locatieserver |
| Objectgegevens (219 objecten) | OpenNGC, CC BY-SA 4.0 |
| Hemelhelderheid per klasse | Bortle-schaal, Sky & Telescope |
| Grensmagnitude en oppervlaktehelderheid | Limiting magnitude en Surface brightness |